Τετάρτη, 2 Αυγούστου 2017

Η Καστοριά με μια ματιά: Πολιτισμός - Εκδηλώσεις




Κόλιεντα (23 Δεκεμβρίου)       
         Ολόκληρο το Δωδεκαήμερο εορτάζεται με πολλές εκδηλώσεις και γλέντια στην περιοχή της Καστοριάς, αποτελώντας μια ιδιαίτερα ευχάριστη περίοδο για τους κατοίκους και τους χιλιάδες επισκέπτες. Τα Χριστούγεννα στην Καστοριά έχουν το δικό τους παραδοσιακό χρώμα που μένει αναλλοίωτο στο πέρασμα των χρόνων, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη εορτή. Αρχίζοντας, από την πρόπαραμονή των Χριστουγέννων στους δρόμους της πόλης τραγουδιούνται τα παραδοσιακά κάλαντα, τα επονομαζόμενα «κόλιεντα», από μεγάλες ομάδες ντόπιων κατοίκων και πολιτιστικών συλλόγων. Πριν ξημερώσει, οι ομάδες γυρνάνε στα σοκάκια της πόλης με μουσικά όργανα, τα φανάρια και τους μασιαλάδες (χειροποίητοι τρίποδοι πυρσοί) και τραγουδούν τα καστοριανά κάλαντα. Οι νοικοκύρηδες περιμένουν τους «κολιεντάρηδες» με αναμμένα τα φώτα και τους προσφέρουν τα παραδοσιακά εδέσματα: μήλα, καρύδια, κυδώνια, μπιτλίτσκες (λουκάνικα) και σαρμάδες. Στους οικισμούς τραγουδιούνται τα παραδοσιακά κάλαντα «Κόλεντα μπάμπω κόλεντα» στα σπίτια του χωριού με προσφορά κερασμάτων και πολλά πειράγματα. Την επομένη, παραμονή των Χριστουγέννων, τα μικρά παιδιά τραγουδούν τα γνώριμα μας πανελλήνια κάλαντα σε όλη την πόλη.

Εκτός από τα κάλαντα, η λέξη κόλιεντα (κόλεντα, κόλιαντα, κόλιντα) αναφέρεται και στις παραδοσιακές φωτιές που ανάβουν οι κάτοικοι των τριγύρω οικισμών την προπαραμονή των Χριστουγέννων. Το έθιμο αυτό έχει παγανιστικές ρίζες και σχετίζεται με το χειμερινό ηλιοστάσιο. Η χριστιανική θρησκεία συμπεριέλαβε πολλά τέτοια έθιμα στις παραδόσεις της, μετασκευάζοντάς τα. Στις μέρες μας, η φωτιά ανάβει συμβολικά για να ζεστάνει Τον νεογέννητο Χριστό στη φάτνη. Σήμερα, κόλιεντες θα συναντήσει ο επισκέπτης σε πολλά χωριά της περιοχής τη νύχτα της 23ης Δεκεμβρίου. Είναι παραδοσιακό μακεδονίτικο έθιμο που γίνεται αποκλειστικά στους ντόπιους και όχι τους προσφυγικούς οικισμούς. 
       Τις φωτιές των Χριστουγέννων συνοδεύουν και οι περίφημες γουρουνοχαρές. Παραδοσιακά, κάθε οικογένεια έτρεφε για μήνες το γουρούνι της και το έσφαζε τις ημέρες των Χριστουγέννων. Το σφάξιμο έπαιρνε πάντα τον χαρακτήρα γιορτής, όπου συγγενείς και φίλοι συγκεντρώνονταν για να εορτάσουν το γεγονός με εκλεκτό χοιρινό κρέας, λουκάνικα και άφθονο κρασί ή τσίπουρο. Ιδιαίτερος μεζές αποτελούν οι τσιγαρίδες που παρασκευάζονται από καθαρό χοιρινό λίπος και μαγειρεύονται σε καζάνι με χαμηλή φωτιά. Σήμερα, τις γουρουνοχαρές τις διοργανώνουν συνήθως πολιτιστικοί σύλλογοι αλλά και ιδιώτες.
          Άλλα έθιμα των Χριστουγέννων είναι το ζύμωμα του παραδοσιακού χριστόψωμου από τις νοικοκυρές, που έχει πάνω του το σχήμα του σταυρού ή του δικέφαλου αετού. Σε βλάχικα χωριά όπως η Κλεισούρα, η Ιεροπηγή και το Δενδροχώρι, ψήνονται διάφορα είδη κουλουριών, και οι «κόλιες», έφηβοι με κάπες, τριγυρνούν τρομάζοντας τα μικρότερα παιδιά που λένε τα κάλαντα. Στο Επταχώρι και το Άργος, τα παιδιά λένε τα κόλιντα με τις τζουμπανίκες, δηλαδή ξύλα κρανιάς με τα οποία χτυπούν τις πόρτες.



Αργείτικο Καρναβάλι (31 Δεκεμβρίου - 2 Ιανουαρίου)
      Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι κάτοικοι και οι επισκέπτες του Άργους Ορεστικού εορτάζουν με ένα μοναδικό τρόπο την αλλαγή του χρόνου. Γλεντούν μεταμφιεσμένοι στους δρόμους και υποδέχονται το νέο έτος κάτω από το στολισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην κεντρική πλατεία και τον πεζόδρομο της πόλης. Ο Δήμος Άργους Ορεστικού προσφέρει αφθονο κρασί με την παρουσία παραδοσιακών ορχηστρών με χάλκινα πνευστά όργανα και με πολλά φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα. Το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς γίνεται η μεγάλη καρναβαλική παρέλαση στην κεντρική οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου και οι συμμετέχοντες καταλήγουν στην κεντρική πλατεία, όπου χορεύουν μέχρι το βράδυ. Στο καρναβάλι συμμετέχουν χιλιάδες Αργείτες και επισκέπτες και περιλαμβάνει περιπαιχτική διάθεση και ιδιαίτερα σατυρικό περιεχόμενο. Οι τριήμερες εκδηλώσεις ολοκληρώνονται στις 2 Ιανουαρίου με το έθιμο της Πατερίτσας, όπου αποκλειστικά γυναίκες μεταμφιέζονται, χορεύουν και γλεντούν στους δρόμους και την πλατεία της πόλης. 



Βαλκανικό Φεστιβάλ Μουσικής (3 Ιανουαρίου)
          Η βαλκανική μουσική πνευστών χάλκινων οργάνων έχει την τιμητική της στο φεστιβάλ που διοργανώνει τα τελευταία χρόνια η Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Το Τσαρσί». Στο γεμάτο ζωντάνια και κέφι φεστιβάλ συμμετέχουν ορχήστρες από την Ελλάδα και χώρες των Βαλκανίων με γνώμονα τη φιλική συνύπαρξη των λαών μέσω της μουσικής. Η γιορτή στήνεται στο ιστορικό κέντρο της πόλης, γύρω από την παλιά άνω αγορά και την πλατεία Ομονοίας.



Ραγκουτσάρια (6 - 8 Ιανουαρίου)

Με τη λέξη Ραγκουτσάρια ονομάζεται το παραδοσιακό καρναβάλι της πόλης της Καστοριάς που πραγματοποιείται κάθε έτος το τριήμερο 6-8 Ιανουαρίου, παράλληλα με τις θρησκευτικές εορτές των Θεοφανείων και του Τιμίου Ιωάννη του Προδρόμου. 
Αρχικά, να αναφερθεί πως τα Ραγκουτσάρια παρουσιάζουν εμφανείς διαφορές με όλες τις αποκριάτικες εκδηλώσεις που γίνονται στην υπόλοιπη χώρα (Πάτρα, Μοσχάτο, Ξάνθη), οι οποίες έχουν ξένες επιρροές, αρχικά ιταλικές και αργότερα λατινοαμερικάνικες. Αντίθετα, ο εορτασμός των Ραγκουτσαριών έχει παραδοσιακή προέλευση και είναι άγνωστο πότε ξεκίνησε. Παρόμοια έθιμα πάντως υπάρχουν σε περιοχές της Θεσσαλίας με την ίδια περίπου ονομασία. Η επικρατέστερη άποψη υποστηρίζει πως η εορτή αποτελεί κατάλοιπο των αρχαιοελληνικών και ζωροαστρικών εθίμων, που υιοθετήθηκαν και από το Ρωμαϊκό Κράτος. Τα σατουρνάλια και τα βρουμάλια ήταν αρχαίες ρωμαϊκές εορτές προς τιμήν του Κρόνου και του Μίθρα, που εορτάζονταν την περίοδο του χειμερινού ηλιοστασίου, καταμεσής του χειμώνα. Στην μικρότερη ημέρα του έτους εορτάζονταν η αναγέννηση του ήλιου με πλούσιο φαγοπότι και περιπαιχτική διάθεση. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού τα παγανιστικά αυτά έθιμα περιορίστηκαν ή άλλαξαν μορφή. Έτσι, δεν υπάρχουν αναφορές για τον εορτασμό του τοπικού αυτού εθίμου στη Βυζαντινή Εποχή, παρά μόνο στην Τουρκοκρατία. Φαίνεται όμως ότι οι παλιές διονυσιακές συνήθειες κατά κάποιο τρόπο «ευπρεπίστηκαν», αλλά συνέχισαν να υφίστανται.

       Σαφείς πηγές για τα Ραγκουτσάρια έχουμε από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αι., όταν οι ντόπιοι κάτοικοι με αντεριά, τζουμπέδες, φέσια, φουστανέλες, τσαρούχια και όπλα, μασκαρεύονταν και περιφέρονταν στους δρόμους τη πόλης με συνοδεία ποτού και παραδοσιακών μουσικών οργάνων. Στην πόλη υπήρχαν μάλιστα δύο εορτασμοί, κατά την Πρωτοχρονιά και του Αϊ-Γιαννιού, όμως η πρώτη καταργήθηκε στον Μεσοπόλεμο. Οι περιφερόμενοι γλεντοκόποι τριγυρνούσαν στους μαχαλάδες και ζητούσαν κάποιο κέρασμα από τους νοικοκύρηδες. Επίσης, η γιορτή έπαιρνε τη μορφή ενός γάμου με κεντρικά πρόσωπα τη νύφη και τον γαμπρό. Τουλάχιστον από τις αρχές του 20ου αι. εμφανίστηκαν και δυτικές επιρροές στις φορεσιές των μεταμφιεσμένων, ενώ μεταπολέμικά στο έθιμο προστέθηκαν νεοεισαγόμενες καινοτομίες με την καθιέρωση της καρναβαλικής παρέλασης και των ξένων αμφιέσεων. 
        Η προέλευση του όρου «Ραγκουτσάρια» είναι ένα ζήτημα το οποίο προκαλεί διχογνωμίες μέχρι και σήμερα. Η επικρατέστερη και πάλι άποψη υποστηρίζει πως η λέξη προέρχεται από το λατινικό ρήμα rogo = ζητώ και το παράγωγό του rogator(es) = ζητιάνος(οι). Πάντως, ο όρος δείχνει να έχει άμεση σχέση με τη λέξη «Αργκουτσάρια», που αναφέρεται στο παραδοσιακό καρναβάλι της γειτονικής βλαχόφωνης Κλεισούρας. Οπότε, μάλλον πράγματι η λέξη έχει λατινική ρίζα. Σε παλαιότερες εποχές του Μεσοπολέμου η ακριβής ονομασία ήταν Ρογκουτσάρ(γ)ια ή Ρουγκουτσάρ(γ)ια.

Πέρα από την ιστορική διάσταση τα Ραγκουτσάρια αποτελούν σήμερα τον σημαντικότερο εορτασμό στην Καστοριά με πανελλήνια διάσταση. Χιλιάδες επισκεπτών από κάθε άκρη της Ελλάδας συρρέουν στην πόλη το τριήμερο του Ιανουαρίου και συμμετέχουν σε ένα ξέφρενο ατέλειωτο γλέντι στους δρόμους με τα οργανωμένα μπουλούκια, δηλαδή τις ομάδες των καρναβαλιστών, και τις ορχήστρες χάλκινων πνευστών που δίνουν ένα βαλκανικό χρώμα στη γιορτή. Τα παραδοσιακά τραγούδια και ακούσματα της περιοχής ζεσταίνουν κάθε γωνιά της χειμωνιάτικης Καστοριάς. Τις πρώτες δύο ημέρες οι καρναβαλιστές τριγυρνούν από το μεσημέρι στα σοκάκια της πόλης με άφθονο ποτό, ενώ την τρίτη ημέρα οι εορτασμοί κορυφώνονται με τη μεγάλη παρέλαση κατά μήκος της κεντρικής οδού Μητροπόλεως της παλιάς αγοράς (Τσαρσί) και καταλήγουν στην παραδοσιακή πλατεία του Ντολτσό.
Παρόμοιοι εορτασμοί γίνονται της ημέρες της Πρωτοχρονιάς σε πολλούς οικισμούς της περιοχής. Στην ορεινή Κλεισούρα εορτάζονται τα Αργκουτσάρια, όπως προαναφέρθηκε, όπου παλικάρια με μακεδονικές στολές και προσωπίδες με μουστάκια απαγάγουν τον Γκέκα, τον τούρκο μπέη που επιθυμεί να κλέψει την Ελληνοπούλα Κοκόνα. Στον Γέρμα έχουμε τα Λουκατσάρια με την αναβίωση ενός γάμου. Στο Επταχώρι υπάρχει την ημέρα της Πρωτοχρονιάς το έθιμο των Μπουμπαραίων, όπου άντρες μεταμφιεσμένοι με προβιές, δέρματα και κουδούνια, βάφουν τα πρόσωπά τους με καπνιά από το τζάκι και περιφέρονται γλεντοκοπώντας με συνοδεία μουσικής. Στην Κορησό διοργανώνεται, η Σούρβα, η πρωτοχρονιάτικη καρναβαλική παρέλαση. Επίσης, παρελάσεις γίνονται τις ημέρες της Πρωτοχρωνιάς και των Φώτων στο Νεστόριο, το Μαυροχώρι, το Τοιχιό και τους Αμπελόκηπους.
  


Βεγγέρα (χειμωνιάτικα βράδια)
Η βεγγέρα ήταν μια οικογενειακή γιορτή, που γινόταν συχνά τα μακρά βράδια του χειμώνα στον δοξάτο (σάλα) κάποιας οικίας. Η λέξη έχει ιταλική προέλευση (veggheria) και σημαίνει μια βραδινή εορταστική συγκέντρωση. Στις βεγγέρες οι Καστοριανοί γλεντούσαν με συνοδεία ορχήστρας, κρασιού ή τσίπουρου και πληθώρα εδεσμάτων, όπως χοιρινό κρέας, λουκάνικα, σαρμάδες, πίτες και γλυκά. Το έθιμο αναβιώνει σήμερα από διάφορους πολιτιστικούς συλλόγους.







Μπουμπούνες ή Παλιαπούλιες – Χάσκαρης (Κυριακή Αποκριών)
Οι μπουμπούνες ή παλιαπούλιες αποτελούν επίσης ένα σύγχρονο κατάλοιπο αρχαίων παγανιστικών εθίμων που σχετίζονται με τη λατρεία των θεών μέσω του ανάμματος της φωτιάς. Σύμφωνα με αυτό, σε κάθε γειτονιά ανάβει μια μεγάλη υπαίθρια φωτιά κατά την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Γύρω από τη φωτιά χορεύουν οι κάτοικοι και επισκέπτες με συνοδεία παραδοσιακών ρυθμών, κερασμάτων και πιοτού.
Η προετοιμασία της μπουμπούνας γίνεται μήνες πριν το άναμμα. Τα παιδιά κάθε γειτονιάς τριγυρίζουν τις ημέρες του χειμώνα στα ρουμάνια (άλση) που βρίσκονται γύρω από την πόλη για να κόψουν κλαδιά δέντρων και αγκάθια, τα λεγόμενα «τσάκνα». Συνήθως δεν κόβουν κορμούς δέντρων αλλά ξερά κλαδιά, που είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα και δίνουν όγκο στη μπουμπούνα. Μεταφέρουν τα τσάκνα στο σημείο όπου θα στηθεί η μπουμπούνα και δίπλα κατασκευάζουν μια πρόχειρη καλύβα, όπου θα παραμένουν τις κρύες ημέρες «περιπολώντας» τα αγκάθια τους. Αυτό γίνεται γιατί υπάρχει πατροπαράδοτα μεγάλος ανταγωνισμός μεταξύ των γειτονιών για το ποιος θα έχει τη μεγαλύτερη μπουμπούνα. Έτσι, δεν είναι σπάνιο φαινόμενο τα παιδιά μιας γειτονιάς να «κλέβουν» τα τσάκνα κάποιας άλλης, κάνοντας καζούρα στους αντιπάλους τους. Όταν πλησιάσει η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, τα παιδιά μαζί με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας στήνουν στήνουν τον «νούρο», δηλαδή τον κεντρικό στύλο γύρω από τον οποίο θα στηθούν τα τσάκνα σε ύψος πολλών μέτρων. Αυτό γίνεται συνήθως στο μεϊντάνι, δηλαδή την πλατεία ή κάποιο μεγάλο άνοιγμα μεταξύ των σπιτιών της γειτονιάς. Η φωτιά πυρώνει από νωρίς το βράδυ και γύρω της στήνεται ένα γλέντι με πλούσια κρεατικά και κρασί, ενώ η μουσική, ο χορός και το κέφι δεν έχουν σταματημό μέχρι αργά το βράδυ. Παλαιότερα, όταν χαμήλωνε η φωτιά και έμεναν τα κάρβουνα, κάποιοι θαρραλέοι πυροβάτες περνούσαν από πάνω της για να «απαλλαγούν από τους ψύλλους» με πολλά περιπαιχτικά σχόλια των παριστάμενων. Μεγάλες παραδοσιακές μπουμπούνες γίνονται κάθε έτος σε γειτονιές της Καστοριάς (το Ντολτσό, το Απόζαρι, την πλατεία Ομονοίας, την Καλλιθέα, το Νταϊλάκη, τα ΛΥΒ, τη Χλόη και τις Εργατικές Κατοικίες), του Άργους Ορεστικού (Βαρόσι, Τζαμί, Πατσούρα, Ροδάνη, Καλλιθέα, Κασλάς), αλλά και σε κάθε χωριό. Την ευθύνη για το άναμμα έχουν συνήθως οι τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι ή ο δήμος.
Παράλληλα, με τις μπουμπούνες πραγματοποιείται και το πατροπαράδοτο έθιμο του χάσκαρη. Η λέξη προέρχεται από το ρήμα χάσκω, μένω δηλαδή με ανοιχτό το στόμα. Σύμφωνα με το έθιμο, δένεται ένα βραστό αυγό με μια μακριά κλωστή σε έναν πλάστη και συνήθως ένας ηλικιωμένος το ταλαντώνει μπροστά από το στόμα κάποιου άλλου που προσπαθεί να το φάει. Αυτό γίνεται μέχρι τρεις φορές, μέχρι ο «χάσκαρης» να αρπάξει και να κερδίσει φυσικά το αυγό. Το έθιμο αυτό έχει χριστιανικές ρίζες, καθώς εκείνη την επόμενη ημέρα ξεκινά η μεγάλη νηστεία του Πάσχα, έτσι το στόμα «κλείνει» πριν τη Σαρακοστή με ένα αυγό για να «ανοίξει» την Κυριακή του Πάσχα και πάλι με ένα αυγό.


Καρναβάλι Μεσοποταμίας (Κυριακή Αποκριών)
Στην κωμόπολη της Μεσοποταμίας το τοπικό καρναβάλι διοργανώνεται τις ημέρες της Αποκριάς και όχι της Πρωτοχρονιάς ή των Φώτων, όπως στις υπόλοιπες περιοχές. Το Σάββατο της Αποκριάς γίνεται παιδικό πάρτυ και ένα μεγάλο γλέντι στην αυλή του σχολείου με χορούς και πλούσια εδέσματα και κρασί που προσφέρει ο δήμος. Την Κυριακή πραγματοποιείται τις μεσημβρινές ώρες η μεγάλη αποκριάτικη παρέλαση στην κεντρική οδό και την πλατεία του οικισμού με ομάδες παιδιών και ενηλίκων και πλήθος αρμάτων, υπό τους ήχους του Καρναβαλιού. Το γλέντι συνεχίζεται το βράδυ, όταν  ανάβει η παραδοσιακή μπουμπούνα και γίνεται το κάψιμο του Καρνάβαλου.



Πέταγμα Χαρταετού (Καθαρά Δευτέρα)
Κάθε έτος την Καθαρά Δευτέρα πραγματοποιείται το πέταγμα του χαρταετού σε πολλές περιοχές της Καστοριάς. Το πανελλήνιο αυτό έθιμο συμβολίζει την πνευματική ανύψωση που καλούνται οι χριστιανοί πιστοί να ανέβουν, εν όψει της Μεγάλης Τεσσαρακοστής του Πάσχα. Αυτή την ημέρα, την «τιμητική» τους έχουν το δασάκι της Μεσοποταμίας και το Δημοτικό Πάρκο του Άργους Ορεστικού, όπου πραγματοποιούνται πληθώρα παράλληλων εκδηλώσεων. Εκεί, μοιράζεται από τους δήμους φασολάδα, λαγάνα και άλλα νηστίσιμα εδέσματα με τη συνοδεία παραδοσιακών ορχηστών και χορευτικών συγκροτημάτων. 


Ροδάνη (ημέρες Πάσχα)         
         Η ροδάνη είναι ένα παραδοσιακό πασχαλινό έθιμο που διοργανώνεται στην περιοχή της Καστοριάς τουλάχιστον από τα πρώτα χρόνια της μετά την απελευθέρωση του 1912. Ουσιαστικά, η ροδάνη είναι μια μεγάλη ξύλινη ρόδα με θέσεις που περιστρέφεται γύρω από έναν άξονα, περίπου σαν ένας μικρός μύλος του λούνα παρκ. Διοργανώνεται τις ημέρες του Πάσχα (από την Κυριακή των Βαΐων μέχρι την Κυριακή του Θωμά) σε κάποια πλατεία και αποτελεί πόλο έλξης για μικρούς μεγάλους. Σε παλαιότερες εποχές το έθιμο ήταν πολύ διαδεδομένο, καθώς σε διάφορες γειτονιές της Καστοριάς αλλά και σε μεγάλους οικισμούς το στήσιμο της ροδάνης ήταν άμεσα συνυφασμένο με το Πάσχα. Μάλιστα, μια από τις συνοικίες του Άργους Ορεστικού, όπου συναρμολογούνταν τη ροδάνη, έχει πάρει την ονομασία της. Τις τελευταίες δεκαετίες το έθιμο έχει ατονήσει αρκετά. Η  τελευταία ροδάνη στήνεται στην πλατεία του Απόζαρι, όπου πραγματοποιούνται παράλληλες μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις.



Λαζαρίνες (Κυριακή Βαΐων)
Το έθιμο των Λαζαρίνων έχει επίσης αρχαία προέλευση και σχετίζεται με την αναγέννηση της φύσης και τη γονιμότητα. Το συναντούμε σε πολλές περιοχές της Θράκης και της Μακεδονίας. Συνδέεται επίσης με τη νεκρανάσταση του Λαζάρου από τον Χριστό. Εορτάζεται κυρίως στον οικισμό της Κορησού με μεγάλη συμμετοχή κόσμου και λιγότερο στους Αμπελόκηπους και το Κωσταράζι. Το Σάββατο του Λαζάρου μικρά ανύπαντρα κορίτσια τριγυρνούν με στολισμένα καλάθια στο χωριό και τραγουδούν τα κάλαντα του Λαζάρου, δεχόμενα τα κεράσματα των νοικοκυραίων. Την Κυριακή των Βαΐων συγκεντρώνονται στον επιβλητικό μεταβυζαντινό ναό του Αγίου Γεωργίου, όπου βρίσκεται και το νεκροταφείο του χωριού. Εκεί κάνουν τρεις φορές τον γύρο του περιβόλου και τραγουδούν ανάμεσα στα μνήματα χαρούμενα παιδικά τραγούδια για να αναγγείλουν τον ερχομό της Ανάστασης. Είναι όλες ντυμένες νυφούλες και στολισμένες. Στο τέλος στήνεται χορός και γλέντι στο προαύλιο του ναού με κεράσματα του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου.



Νυφοπάζαρο - Επιτάφιος (Μεγάλη Πέμπτη & Μεγάλη Παρασκευή)
Από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας τη Μεγάλη Πέμπτη διοργανώνεται μεγάλη πανήγυρη στην Καστοριά με παρουσία πολλών εμπόρων. Έτσι, οι ντόπιοι κάτοικοι έχουν τη δυνατότητα να κάνουν τις αγορές τους εν όψει της μεγάλης εορτής του Πάσχα και να διασκεδάσουν. Παράλληλα, το παζάρι αυτό αποτελούσε στο παρελθόν την αφορμή να βγουν έξω από το σπίτι οι νέες κοπέλες και να γνωρίσουν κάποιο νέο. Οι ατέλειωτες βόλτες πολλές φορές είχαν ευτυχή κατάληξη και αρκετοί γάμοι στην παλιά Καστοριά ξεκίνησαν έτσι, από το λεγόμενο Νυφοπάζαρο. Σήμερα, οι εποχές και τα κοινωνικά δεδομένα έχουν αλλάξει βέβαια, παρ’ όλα αυτά το παζάρι συνεχίζει να γίνεται με μεγάλη επιτυχία στον ανοιχτό χώρο της λαϊκής αγοράς δίπλα στη λίμνη. Εκατοντάδες έμποροι εκθέτουν τα προϊόντα στους κατοίκους από την πόλη και τους οικισμούς, ενώ οι μικροί έχουν τη δυνατότητα να διασκεδάσουν στο λούνα παρκ που στήνεται αυτές τις ημέρες.
Επίσης, την Μεγάλη Πέμπτη γίνονται οι περιφορές των επιταφίων των ενοριών της Καστοριάς και των οικισμών της. Παλιά οι ενορίες της Καστοριάς ήταν 11, όμως ο Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης τις περιόρισε σε δύο το 1902. Τις τελευταίες δεκαετίες προστέθηκαν άλλες τρεις ενορίες ενορίες. Σήμερα, οι επιτάφιοι της Μητρόπολης και του Αγίου Γεωργίου συναντώνται στην πλατεία Ομονοίας, όπου σε ένα ιδιαίτερα κατανυκτικό κλίμα ψάλλονται τα εγκώμια με χιλιάδες πιστούς. Παρόμοιο σκηνικό έχουμε και στο Άργος Ορεστικό, όπου οι επιτάφιοι της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Νεκταρίου συναντώνται στο δημαρχείο της πόλης με τη συνοδεία χορωδίας.
Άλλα έθιμα των ημερών είναι το ζύμωμα των παραδοσιακών πασχαλιάτικων κουλούρων και το φυσικά το βάψιμο των αυγών από τις νοικοκυρές τη μεγάλη Τετάρτη. Παλαιότερα, ένα βαμμένο αυγό θαβόταν στα χωράφια του νοικοκύρη, στο σημείο όπου ξεκινούσε το αλέτρι, για να αγιαστεί η σοδειά. Στο Καστανόφυτο περιφερόταν παλιότερα στα σπίτια και ένα στολισμένο ξύλινο χελιδόνι από τα παιδιά του χωριού, που μάζευαν φιλοδωρήματα και αυγά.


Αγώνες πάλης & Αυγομαχίες (Ζωοδόχου Πηγής)
Στον οικισμό Πτεριά διοργανώνονται κάθε έτος αγώνες πάλης και αυγομαχίες στον περίβολο του ομώνυμου εξωκλησιού. Το έθιμο έχει ποντιακή προέλευση και προέρχεται από την περιοχή της ορεινής Πάφρας στον Πόντο, όπου οι πιο δυνατοί του χωριού πάλευαν ημίγυμνοι με έπαθλο ένα ολόκληρο μοσχάρι. Έτσι, ακόμη και σήμερα δίνεται το ίδιο έπαθλο, όπως και κύπελλα για τους νικητές των αυγομαχιών. Οι εκδηλώσεις συνήθως είναι διήμερες και συνοδεύονται από εκκλησιασμό και ποντιακά μουσικά γλέντια.


Διεθνής Έκθεση Γούνας Καστοριάς (αρχές Μαΐου)
              Η γουνοποιία είναι το παραδοσιακό επάγγελμα στο οπoίο απασχολείται το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Καστοριάς. Η αφετηρία ενασχόλησης των Καστοριανών με το αντικείμενο χάνεται στους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας, όταν Καστοριανοί της Διασποράς εμπορεύονταν γούνες με πλούσιες πόλεις της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Κάθε αρχοντικό της πόλης είχε το δικό του εργαστήριο παραγωγής, όπου δούλευαν οι εξαίσιοι ράφτες γουνοποιοί. Μετά την απελευθέρωση και την ίδρυση του Συνδέσμου Γουνοποιών το 1915 η βιοτεχνική παραγωγή πήρε πιο οργανωμένη μορφή στα χρόνια του Μεσοπολέμου. Όμως, η τεράστια ακμή του κλάδου ήρθε μεταπολεμικά, κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980, όταν η Καστοριά κατέστη η πρωτεύουσα της βιοτεχνίας γούνας με μεγάλο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής. Αν και οι οικονομικές κρίσεις μετά το 1990 επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή, το καστοριανό παλτό αποτελεί μέχρι σήμερα ένα ασυναγώνιστο ποιοτικά προϊόν με διαχρονική αξία.
Η Έκθεση Γούνας Καστοριάς ξεκίνησε τις εργασίες της τον Μάιο του 1976 σε προσωρινές εγκαταστάσεις ως ένα πρωτόγνωρο γεγονός για τα ελληνικά δεδομένα. Το 1981 ιδρύθηκε η Ε.ΔΗ.ΚΑ. Α.Ε. η εταιρεία που δρομολόγησε στις αρχές του ’90 τη δημιουργία του Εκθετηρίου Δημοπρατηρίου Γούνας στη Χλόη Καστοριάς. Το 2012 η έκθεση μεταφέρθηκε στις νέες εγκαταστάσεις του Εκθεσιακού Κέντρου Γούνας Δυτικής Μακεδονίας στο Βιομηχανικό Πάρκο κοντά στο Άργος Ορεστικό, καθώς κρίθηκε ότι οι παλιές δεν κάλυπταν τις ανάγκες.
      Η Διεθνής Έκθεση Γούνας Καστοριάς αποτελεί κορυφαίο εμπορικό γεγονός, τη μεγαλύτερη του είδους της στην Ελλάδα και από τις σημαντικότερες παγκοσμίως. Διοργανώνεται κάθε χρόνο στις αρχές Μαΐου από τον Σύνδεσμο Γουνοποιών Καστοριάς «Ο Προφήτης Ηλίας» στο νέο εκθετήριο. Εκεί, δεκάδες τοπικές γουνοποιιτικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν τις δημιουργίες τους στους πολυάριθμους επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το φαντασμαγορικό gala της έκθεσης αποτελεί μια μοναδική εμπειρία για τους λάτρεις της μόδας και των γούνινων ή δερμάτινων ενδυμάτων.


Ανθοκομική Έκθεση Χλόης (τέλη Μαΐου)
Οι εκδηλώσεις αυτές διοργανώνονται εδώ και 20 χρόνια από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Χλόης – Φουντουκλή στη θέση Βρύση Φουντουκλή με μεγάλη απήχηση. Εκεί, πολλοί ανθοκόμοι εκθέτουν τα φυτά τους στα περίπτερα που στήνονται. Ο τριήμερος εορτασμός πλαισιώνεται από διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις και μουσικές συναυλίες με ορχήστρες και παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα.



Εμποροπανήγυρη Δισπηλιού (Αναλήψεως) 
Κατά την εορτή της Ανάληψης του Κυρίου εορτάζει ο ομώνυμος μεταβυζαντινός ναός του Δισπηλιού, που βρίσκεται δίπλα στη λίμνη και μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του λιμναίου οικισμού. Τις ημέρες εκείνες πραγματοποιείται εμποροπανήγυρη γύρω από την εκκλησία με πλήθος επισκεπτών. Από παλιά οι Καστοριανοί συνέρρεαν μέσω της λίμνης με βάρκες και μοτόρια για να συμμετάσχουν στο πανηγύρι.  








Χριστοπούλεια (τέλη Ιουνίου)
Τα Χριστοπούλεια είναι ένας καλοκαιρινός πολιτιστικός θεσμός που πραγματοποιείται στα τέλη Ιουνίου σε διάφορα σημεία της πόλης της Καστοριάς. Το όνομά τους προέρχεται από τον μεγάλο λόγιο ποιητή του 18ου αι. Αθανάσιο Χριστόπουλο, που γεννήθηκε στην Καστοριά. Διοργανώνεται με φροντίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Καστοριάς «Αθανάσιος Χριστόπουλος» και υπό την αιγίδα του Δήμου και της Περιφ. Ενότητας Καστοριάς. Στις εκδηλώσεις συμπεριλαμβάνονται: εκθέσεις ζωγραφικής, αγιογραφίας και φωτογραφίας, εκπαιδευτικές ομιλίες, παιχνίδια για παιδιά, θεατρικές και χορωδιακές παραστάσεις, αθλητικές και χορευτικές εκδηλώσεις και μουσικές βραδιές.


Κλήδωνας (24 Ιουνίου)
Ο κλήδωνας είναι ένας ακόμη πανάρχαιος εορτασμός που σχετίζεται με την αναγέννηση της ζωής και της φύσης. Εορτάζεται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας με παραλλαγμένα έθιμα. Στην περιοχή της Καστοριάς σηματοδοτεί επίσης την έναρξη του καλοκαιριού. Η ονομασία προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη «κλήδων», όπου σημαίνει μαντεία ή προφητεία. Σύμφωνα με το έθιμο τα νεαρά κορίτσια μιας γειτονιάς ή ενός χωριού συγκεντρώνονται σε κάποιο σπίτι την παραμονή της 24ης Ιουνίου, που τιμάται από την ορθόδοξη πίστη ο «καλοκαιρινός Αη-Γιάννης», δηλαδή το Γενέθλιο του Τιμίου Ιωάννη Προδρόμου. Τότε στέλνεται ένα κορίτσι να φέρει το «αμίλητο νερό», δηλαδή ένα γκιούμι με νερό (παλαιότερα από τη λίμνη) και στη διαδρομή δεν πρέπει να αρθρώσει λέξη. Τότε τα αγόρια της γειτονιάς σκάρωναν κάθε λογής πειράγματα προκειμένου να το κάνουν να μιλήσει. Παράλληλα, μετέφερουν ένα κλαδί στο σπίτι και το στολίζουν με φρούτα της εποχής, όπως κεράσια, κορόμηλα, ροδάκινα και βερίκοκα, ενώ στην κορυφή στερεώνουν ένα λουλούδι, συνήθως γιαννάκι. Στο γκιούμι με το νερό ρίχνει κάθε κορίτσι κάποιο κόσμημα και τυλίγεται με ένα κόκκινο πανί. Τότε τραγουδούν και χορεύουν όλες γύρω από τον κλήδωνα και το γκιούμι τα παραδοσιακά τραγούδια της γιορτής και δέχονται τα κεράσματα. Αργότερα όταν βγει το κόσμημα από το νερό θα προφητεύσει στην καθεμιά ποιον θα παντρευτεί, καθώς το βράδυ θα τον δει στο όνειρό της. Στο Άργος Ορεστικό τα κορίτσια ντύνονταν νυφούλες και πηγαίναν όλες μαζί στις βρύσες της πόλης, όπως και στην Κλεισούρα όπου ονομάζεται Γκαλιάτα. Τις τελευταίες δεκαετίες το έθιμο του κλήδωνας έχει ατονήσει κάπως και διοργανώνεται περιστασιακά μόνο από κάποιους συλλόγους. 


Λιμναίες πολιτιστικές πτυχές Δισπηλιού (τέλη Ιουνίου)
Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια από τον τοπικό πολιτιστικό σύλλογο στον χώρο του Λιμναίου Οικισμού. Εδώ εμφανίζονται αρκετά παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα και ορχήστρες στα γρασίδια πλάι στη λίμνη.


Εμποροπανήγυρη Μεσοποταμίας (τέλη Ιουνίου - αρχές Ιουλίου)
Η εμπορική πανήγυρη της Μεσοποταμίας διοργανώνεται κάθε έτος στα τέλη Ιουνίου και αρχές Ιουλίου από τον Δήμο Καστοριάς εν όψει της εορτής των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, πολιούχων της κωμόπολης. Εκεί, ο επισκέπτης θα δει υπαίθριους στεγασμένους πάγκους με ενδύματα, υποδήματα, τρόφιμα και εργαλεία, πολλές ταβέρνες και ένα μικρό λούνα παρκ. Επίσης, πραγματοποιούνται παράλληλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.


Mediterranean Culture Festival (τέλη Ιουνίου - αρχές Ιουλίου)
Αυτό το Φεστιβάλ Πολιτισμού και Γαστρονομίας πραγματοποιείται συνήθως στα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου στο ιστορικό κέντρο της πόλης, σε χώρους της πλατείας Κουμπελίδικης. Διοργανώνεται τα τελευταία 4 χρόνια με την φροντίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Τσαρσί». Περιλαμβάνει μουσικές συναυλίες και χορευτικές εκδηλώσεις, εκθέσεις, γαστρονομικά event, παρουσιάσεις τοπικών προϊόντων, δράσεις για τα παιδιά.


Smixi Forest Festival (αρχές Ιουλίου)
           Αποτελεί έναν νέο θεσμό που διοργανώνεται στις αρχές Ιουλίου από το Σύλλογο Περιβαλλοντικής και Πολιτιστικής Ανάπτυξης «Σμίξη», με την υποστήριξη του Δήμου Άργους Ορεστικού, που φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως ένα εναλλακτικό φεστιβάλ που θα προσελκύσει κυρίως νεανικό κοινό. Ο νεοσύστατος σύλλογος ιδρύθηκε από δραστήριους νέους του Άργους Ορεστικού, που εκτός το φεστιβάλ έχουν αναλάβει διάφορες δράσεις για το περιβάλλον και τον πολιτισμό. Οι διήμερες μουσικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν συνήθως συναυλίες με νεανικά σχήματα, dj’s, αλλά και γνωστά ονόματα, που παίζουν σε rock, ska, funk, balkan και folk ρυθμούς, όπως και παράλληλες δραστηριότητες για παιδιά και μεγάλους. O χώρος των εκδηλώσεων είναι το αναμορφωμένο δασάκι του Άργους Ορεστικού, πλάι στις όχθες του Αλιάκμονα ποταμού



Ορέστεια (τέλη Ιουλίου)
        Τα Ορέστεια αποτελούν πολιτιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται το τελευταίο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου από τον Δήμο Άργους Ορεστικού, εν όψει της εορτής της πολιούχου Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου. Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν εικαστικές εκθέσεις, μουσικές συναυλίες και χορευτικές παραστάσεις. Στα πλαίσια των εορτασμών εντάσσεται και το χορωδιακό φεστιβάλ που μετρά ιστορία 20 ετών.



Xfest (τέλη Ιουλίου)
             Το νεανικό φεστιβάλ Xfest διοργανώνεται τα τελευταία χρόνια από την δραστήρια ομάδα Omixli Crew με την αιγίδα του Δήμου και της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς. Έχει τριήμερη διάρκεια και πραγματοποιείται στους ανοιχτούς χώρους του Δημοτικού Ναυταθλητικού Κέντρου Καστοριάς (ΔΗ.ΝΑ.Κ.), στην είσοδο της πόλης και πλάι στη λίμνη. Στη σκηνή του Xfest εμφανίζονται νεανικές μπάντες που παίζουν σε διάφορους σύγχρονους ρυθμούς, όπως και dj’s που παίζουν κυρίως ηλεκτρονική μουσική. Παράλληλα, ο επισκέπτης θα συμμετάσχει ή θα δει πολλά εντυπωσιακά extreme sports να πραγματοποιούνται από τα μέλη του Omixli Crew: Water tubes, Jet ski, Wakeboard, Canoe Cayak, Trial bike, Snowboard και πολλά ακόμη που θα συναρπάσουν τον καθένα.


River Party (αρχές Αυγούστου)
      Στο Νεστόριο και πλάι στις όχθες του Αλιάκμονα ποταμού διοργανώνεται κάθε χρόνο το μεγαλύτερο μουσικό και κατασκηνωτικό γεγονός της Ελλάδας με δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες κάθε έτος. Διαρκεί 5 ημέρες και κορυφώνεται το πρώτο σαββατοκύριακο κάθε Αυγούστου. Η ιστορία του ξεκινά το 1978, όταν μια παρέα εφήβων από το Νεστόριο διοργάνωσε το πρώτο της πάρτυ για να υποδεχτεί παιδιά Νεστοριτών μεταναστών στην Αμερική. Με τη συνοδεία κιθάρων, πικ-απ, ποτών και μιας... μπαλαντέζας μήκους 500 μ. πήρε σάρκα και οστά το πρώτο ερασιτεχνικό πάρτυ. Η μορφή αυτή διατηρήθηκε μέχρι το 1985, όταν για πρώτη φορά εμφανίστηκε κάποιο «μεγάλο όνομα» στη σκηνή δίπλα στο ποτάμι, το ροκ συγκρότημα Τρύπες. Έκτοτε το πάρτυ απέκτησε πιο μαζικό χαρακτήρα και τη διοργάνωσή του ανέλαβε ο Δήμος Νεστορίου. Για πολλά χρόνια παρέλασαν από τη μουσική σκηνή του River Party εκατοντάδες ονομαστοί καλλιτέχνες κάθε μουσικού είδους: rock, έντεχνο, λαϊκό, ρεμπέτικο, pop, altenative, reggae, jazz, punk, funky, swing, rap, low bap, ska, indie. 

Τα τελευταία χρόνια το φεστιβάλ διοργανώνεται από ιδιωτική εταιρεία με πλήθος παράλληλων εκδηλώσεων και happenings, όπως κολύμπι στα καθαρά νερά του ποταμού, κανόε καγιάκ, ράφτινγκ, ορειβασία, αναρρίχηση, αλεξίπτωτο πλαγιάς, τοξοβολία, σκοποβολή,  τραμπολίνο, παιχνίδια προσανατολισμού, εκθέσεις και παιχνίδια για παιδιά. Οι τέσσερις ζώνες κατασκήνωσης ανάμεσα στα δέντρα και οι υπόλοιπες υποδομές καταλαμβάνουν μια έκταση 300 στρεμμάτων σε μια μοναδική τοποθεσία που κυριαρχούν τα εντυπωσιακά βράχια και οι δίνες του ποταμού. Πλέον υπάρχουν διάφορες παράλληλες σκηνές εκτός από την κεντρική, όπου εμφανίζονται διαφορετικά σχήματα. Οι υποδομές εστίασης και αναψυχής είναι επίσης πλήρεις, καθώς υπάρχει εστιατόριο, υπαίθριες ταβέρνες, καφέ και μπαρ. Το River Party αποτελεί αναμφίβολα έναν από τους δημοφιλέστερους νεανικούς προορισμούς στο μέσον του καλοκαιριού.


Αντάμωμα απανταχού Κλεισουριέων - Τρανός χορός - Βαλμάς 
(αρχές - μέσα Αυγούστου)
Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου συγκεντρώνονται οι Κλεισουριείς από κάθε γωνιάς της χώρας και το εξωτερικό και διοργανώνουν γλέντι στην πλατεία του οικισμού. Την επομένη, ημέρα Κυριακή, γίνεται πανηγυρικός εκκλησιασμός στο εξωκλήσι του Αγίου Μάρκου. Στην εορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος εορτάζονταν παλαιότερα το έθιμο Μπισνακού, κατά το οποίο οι νύφες του χωριού μαζί με τις πεθερές τους πήγαιναν στην εξοχική τοποθεσία Μπιλιάνι όπου έστηναν γλέντι. Τα τελευταία χρόνια καθιερώθηκε στα πλαίσια του ανταμώματος και το Αρκούδα Πάρτυ, ένα φεστιβάλ με ροκ και λαϊκές συναυλίες στην τοποθεσία Ρούγκο.
              Ακόμη, τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου διοργανώνεται ο τρανός χορός και το έθιμο του βαλμά. Ο τρανός χορός (βλαχ. κόρλου μάρι) είναι ο παραδοσιακός βλάχικος χορός, που χορεύεται σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Αποτελούσε χορό των βλάχων κτηνοτρόφων που γιόρταζαν με τον τρόπο αυτό το τέλος της περιόδου βοσκής. Σε αυτόν συμμετέχουν εκατοντάδες άντρες και γυναίκες κατά ηλικιακή σειρά. Αυτός ήταν και ένας τρόπος να δείξουν τη λεβεντιά και τις ικανότητές τους στο τραγούδι και τον χορό, όσο οι πιο νεαροί αντάλασσαν βλέμματα με τις όμορφες κοπέλες που επιθυμούσαν. Στην Κλεισούρα ο χορός πραγματοποιούνταν παλαιότερα στην πλατεία Τσιαΐρι, ενώ σήμερα στην κεντρική πλατεία του Αγίου Νικολάου. 
                Τέλος, το έθιμο του βαλμά αποτελεί ένα ψυχαγωγικό θεατρικό δρώμενο που γίνεται τη 16η Αυγούστου, κατά το οποίο οι άνδρες πιάνονται από τα ζωνάρια και γυρνούν ένα κύκλο. Ο πρώτος παριστάνει τον αφέντη κεχαγιά, οι ενδιάμεσοι τα άλογα και τις φοράδες και ο τελευταίος τον βοσκό βαλμά. Οι αστείες απαντήσεις που δίνει ο βαλμάς στις ερωτήσεις του κεχαγιά για τα άλογά του αποτελούν την αφορμή να τον χτυπήσει με ένα λουρί. Ο βαλμάς προσπαθεί να ξεφύγει συμπαρασέρνοντας όλους τους υπόλοιπους του χορού και προκαλώντας γέλια στους παρισταμένους.



Δραγούμεια (μέσα Αυγούστου)
Οι πολυήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις Δραγούμεια πραγματοποιούνται συνήθως την τρίτη εβδομάδα του Αυγούστου στο Βογατσικό για τα «εννιάμερα της Παναγιάς». Περιλαμβάνουν μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις, εκθέσεις, θεατρικές παραστάσεις και παιδικά παιχνίδια. Διοργανώνεται από τους τοπικούς συλλόγους στην πλατεία και τα σχολεία του χωριού.








Εμποροπανήγυρη Μαυροχωρίου (μέσα Σεπτεμβρίου)
Στο παραλίμνιο Μαυροχώρι διοργανώνεται κάθε χρόνο στα μέσα Σεπτεμβρίου μια πολυήμερη εμποροπανήγυρη τοπικού χαρακτήρα. Η σύγχρονη διοργάνωση ξεκίνησε το 1950 στη θέση μιας παλιάς ονομαστής εμποροπανήγυρης των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Ο επισκέπτης μπορεί να κάνει εδώ τις αγορές του, να γευτεί νόστιμα κρεατικά και να διασκεδάσει στο λούνα παρκ που στήνεται δίπλα στη λίμνη.

Μεγάλη Εμποροπανήγυρη Άργους Ορεστικού (τέλη Σεπτεμβρίου)
Ετησίως, το κορυφαίο εμπορικό γεγονός στην Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας είναι η μεγάλη εμποροπανήγυρη του Άργους Ορεστικού που διοργανώνεται υπό την αιγίδα του δήμου την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου. Συνήθως, το πανηγύρι ξεκινά ημέρα Τετάρτη και λήγει Τρίτη, δηλαδή έχει διάρκεια 7 ημερών. Στη Χρούπιστα (παλαιότερη ονομασία της κωμόπολης)  γινόταν ήδη από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μια από τις σπουδαιότερες εμποροπανηγύρεις της Μακεδονίας, η οποία άγνωστο πότε ξεκίνησε. Τότε πωλούνταν ζώα, υφαντά, τάπητες, πολλά αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα, γλυκά, οικιακά σκεύη και εργαλεία. Αρχικά, οι πάγκοι των εμπόρων στήνονταν στον ανοιχτό χώρο του Κασλά, όπου βρίσκεται σήμερα το δημαρχείο και το πάρκο της κωμόπολης. Κατά τη δεκαετία του 1980 μεταφέρθηκαν στον χώρο του Κέντρου Υγείας και σε αυτή του 1990 σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο κοντά στην είσοδο του αστικού ιστού. Εκεί, ανοικοδομήθηκε και ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Νεκταρίου, η δεύτερη ενορία του Άργους. 
          Μεταπολεμικά, το πανηγύρι άλλαξε μερικώς χαρακτήρα και προστέθηκαν εκατοντάδες πάγκοι  με ενδύματα και υποδήματα, δεκάδες υπαίθριες ταβέρνες με εκλεκτά ντόπια σουβλάκια και άλλα κρεατικά, καφετέριες, πάγκοι με ζαχαρώδη (χαλβάδες, λουκούμια, λουκουμάδες, καραμέλες) και ένα μεγάλο λούνα παρκ, όπου διασκεδάζουν μικροί και μεγάλοι. Τα τελευταία χρόνια, ο δήμος αναλαμβάνει την κατασκευή μεταλλικών στεγάστρων που φιλοξενούν τους πάγκους, ενώ οι έμποροι υπερβαίνουν τους 1000. Αρκετές χιλιάδες επισκεπτών από όλη τη Δυτική Μακεδονία συρρέουν κάθε χρόνο σε μια από τις μεγαλύτερες εμποροπανηγύρεις της χώρας, εφάμιλλη του Αγίου Μάμα στη Χαλκιδική και του Αιγινίου στην Πιερία. Τελευταία, η φήμη του πανηγυριού απέκτησε διακρατικό χαρακτήρα, καθώς πολλοί είναι και οι επισκέπτες από τη γειτονική νότια Αλβανία.




Γιορτές τοπικών προϊόντων

Γιορτή καστοριανού ψαριου στο Απόζαρι (τέλη Ιουνίου - αρχές Ιουλίου)
Η τριήμερη γιορτή καστοριανού ψαριού διοργανώνεται από το 2000 κάθε καλοκαίρι στην πλατεία του Απόζαρι από τον ομώνυμο πολιτιστικό σύλλογο. Περιλαμβάνει φυσιολατρικές και ιστορικές περιηγήσεις, ομιλίες για το λιμναίο οικοσύστημα, διαγωνισμούς ψαρέματος και λεμβοδρομίες με καστοριανά καράβια (βάρκες), ροκ και λαϊκές βραδιές με προσφορά τοπικών λιμνίσιων ψαριών, όπως γουλιανοί, γριβάδια, τούρνες και περκιά.

Γιορτή μανιταριού στην Οξυά (μέσα Ιουλίου)
Στον ορεινό οικισμό Οξυά του Βιτσίου διοργανώνεται από το 1992 μονοήμερη γιορτή μανιταριού. Τα άγρια μανιτάρια του βουνού (κυρίως βωλίτες) θεωρούνται κορυφαίο έδεσμα και προσφέρονται δωρεάν στο πανηγύρι. 

Γιορτή τσαγιού στον Γράμμο (μέσα Ιουλίου)
Από το 2007 πραγματοποιείται η γιορτή τσαγιού στον οικισμό Γράμμος σε υψόμετρο 1400μ. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάσουν το υπέροχο ευεργετικό τσάι που φύεται στις γύρω πλαγιές και να γευτούν τα ντόπια κρεατικά.

Γιορτή πατάτας στον Πολυκέρασο (τέλη Ιουλίου)
Η γιορτή πατάτας καθιερώθηκε το 2001 στον μικρό παραδοσιακό οικισμό Πολυκέρασος, ψηλά στο όρος Βίτσι. Προσφέρονται εκλεκτές ορεινές πατάτες που καλλιεργούνται στο βουνό σε ένα γλέντι με πολλή μουσικό και χορό.

Γιορτές φασολιού στον Μελισσότοπο, τα Λακκώματα και τον Γέρμα
(τέλη Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου)
Τρεις οικισμοί που είναι άμεσα συνυφασμένοι με την παραγωγή των εκλεκτών καστοριανών φασολιών εορτάζουν κάθε χρόνο στα τέλη Αυγούστου ή τις αρχές Σεπτεμβρίου το τοπικό αυτό προϊόν. Τα φασόλια πλακέ, γίγαντες και ελέφαντες Καστοριάς είναι γνωστά στο πανελλήνιο για τη μοναδική ποιότητα και γεύση τους. Οι τοπικοί σύλλογοι των οικισμών αυτών εκθέτουν και προσφέρουν δωρεάν φασόλια στους επισκέπτες.

Γιορτή μήλου στην Πολυκάρπη (αρχές Σεπτεμβρίου)
         Η τριήμερη γιορτή μήλου γίνεται στο παραλίμνιο χωριό Πολυκάρπη στις αρχές Σεπτεμβρίου από τον τοπικό σύλλογο. Στη διάρκεια των εορτασμών εμφανίζονται πολλά χορευτικά συγκροτήματα από διάφορες περιοχές, εκτίθενται και προσφέρονται τα τοπικά ορεινά μήλα της περιοχής και πραγματοποιούνται εκθέσεις ζωγραφικής και διαγωνισμοί ζαχαροπλαστικής με βάση το μήλο. Η παραδοσιακή μουσική της Μακεδονίας κυριαρχεί σε έναν καταπράσινο διαμορφωμένο χώρο δίπλα στη λίμνη. 

Γιορτή μούστου στον Σταυροπόταμο (αρχές Σεπτεμβρίου)
Στο μικρό χωριό Σταυροπόταμος πραγματοποιείται κάθε έτος η ετήσια γιορτή μούστου στα μέσα Σεπτεμβρίου. Ο τοπικός μούστος παράγεται από τους ξηρικούς αμπελώνες στις πλαγιές γύρω από τη λίμνη και προσφέρεται στους επισκέπτες. Το γλέντι συνοδεύουν μακεδονίτικες ορχήστρες και ντόπια κρεατικά. 

Καστανογιορτή στο Καστανόφυτο (μέσα Οκτωβρίου)
Η δημοφιλής Καστανογιορτή διοργανώνεται από το 1986 στον ορεινό οικισμό Καστανόφυτο στις πλαγιές των Οντρίων στο όρος Βόιο. Πλήθος επισκεπτών ξεναγούνται στον χώρο του παλιού σχολείου και γεύονται τα μοναδικά βραστά ή ψητά κάστανα με συνοδεία κρασιού. Η εκδήλωση διαρκεί από το πρωί στον αυλόγυρο του σχολείου και συμμετέχουν σε αυτή παραδοσιακές ορχήστρες και συγκροτήματα. Ο Δήμος Άργους Ορεστικού έχει αναλάβει εδώ και πολλά χρόνια την προετοιμασία της γιορτής.

Γιορτή τσίπουρου στη Λιθιά (αρχές Δεκεμβρίου)
Το ιδιαίτερο τσίπουρο των αμπελώνων της περιοχής έχει τη δική του γιορτή στο χωριό Λιθιά, που έχει πλούσια παράδοση στην απόσταξή του. Η γιορτή γίνεται στα καζάνια του χωριού, φυσικά με συνοδεία εκλεκτού τσίπουρου, τσιπουρομεζέδων, παραδοσιακής μουσικής και κεφιού.



Τοπικές εορτές - Πανηγύρια

Ιανουάριος
7 - Τιμίου Ιωάννη Προδρόμου: Βοτάνι, Καστοριά
17 - Αγίου Αντωνίου: Άγιος Αντώνιος
18 - Αγίου Αθανασίου: Άνω Περιβόλι, Ασπροκκλησιά, Δισπηλιό, Ι.Μ. Αγ. Αθανασίου Ζηκοβίστης, Κλεισούρα, Κρεμαστό, Λαχανόκηποι, Μελισσότοπος, Σιδηροχώρι, Τοιχιό
Φεβρούριος
1 - Αγίου Τρύφωνος: Νέα Λεύκη
Μάρτιος 
25 - Ευαγγελισμού Θεοτόκου: Λακκώματα
Απρίλιος
23 - Αγίου Γεωργίου: Άνω Πτεριά, Γέρμας, Ι.Μ. Αγ. Γεωργίου Επταχωρίου, Ζούζουλη, Ι.Μ. Αγ. Γεωργίου Μελανθίου, Καστοριά, Κορησός, Μακροχώρι, Μεσόβραχος, Μεσοποταμία, συνοικία Νέας Ζούζουλης Μανιάκων, Νεά Κοτύλη, Νίκη, Ποιμενικό
τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου - Ζωοδόχου Πηγής: Ι.Μ. Αγ. Αναργύρων Μελισσοτόπου, Κάτω Πτεριά
Μάιος
20 - Ανακομιδή λειψάνων Αγίου Νικολάου: Αμπελόκηποι, Πτελέα
21 - Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης: Αυγή, Αμπελόκηποι, Ι.Μ. Κων/νου & Ελένης Βογατσικού, συνοικία Καλλιθέα Καστοριάς, Μεσοποταμία, Οξυά, Χιονάτο
τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου - Αναλήψεως: Δισπηλιό
τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου - Αγίου Πνεύματος: Λεύκη, Νεστόριο, Νεστόριο, Νόστιμο, Σταυροπόταμος
Ιούνιος
11 - Αγίων Πάντων: συνοικία Νταϊλάκη Καστοριάς
μέσα Ιουνίου: Κεφαλάρι
25 - Αγίου Διονυσίου εκ Κορησού: Κορησός
29 - Αγίων Αποστόλων Πέτρου & Παύλου: Μεσοποταμία
30 - Σύναξη των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων: Βογατσικό
Ιούλιος
1 - Αγίων Αναργύρων: Ι.Μ. Αγ. Αναργύρων Μελισσοτόπου, Κρανοχώρι
αρχές Ιουλίου - Ασπροκκλησιά
7 - Αγίας Κυριακής: Αγία Κυριακή, Σπήλαια
μέσα Ιουλίου: Αμπελοχώρι, Κωσταράζι, Μακροχώρι
17 - Αγίας Μαρίνας: Οινόη
20 - Προφήτη Ηλία : Άγιος Ηλίας, Άργος Ορεστικό, Απόσκεπος, Ασπρονέρι, Βασιλειάδα, Βογατσικό, Ι.Μ. Προφ. Ηλία Μελά, Καστοριά, Νέα Κοτύλη, Σιδηροχώρι
26 - Αγίας Παρασκευής: συνοικίες Άργους Ορεστικού, Βογατσικό, Επταχώρι, Ιεροπηγή, Ι.Μ. Αγ. Παρασκευής Βασιλειάδας, Κεφαλάρι, Κρεπενή, Κυψέλη, Μανιάκοι, Πεύκος, Ποριά
27 - Αγίου Παντελεήμονος: Νέος Οικισμός Κορεστίων
τέλη Ιουλίου: Κορομηλιά
Αύγουστος
6 - Μεταμόρφωση Σωτήρος: Μεταμόρφωση, Χρυσή
7 - Οσίου Νικάνωρος: Χλόη 
μέσα Αυγούστου: Λάγκα
15 - Κοίμηση Θεοτόκου: Αγία Άννα, Ακόντιο, Αμπελόκηποι, Ανθηρό, Απόσκεπος, Άργος Ορεστικό, Βέργας, Βράχος, Γέρμας, Γιαννοχώρι, Γράμμος, Διποταμία, Ζευγοστάσιο, Ι.Μ. Παναγίας Μαυριώτισσας, Καστανόφυτο, Κάτω Νεστόριο, Κάτω Πτεριά, Κορησός, Κρύα Νερά, Λειβαδοτόπι, Λιθιά, Μαυροχώρι, Μελάνθιο, Μητρόπολη Καστοριάς, Μονόπυλο, Νεστόριο, Οινόη, Πεντάβρυσος, Πευκόφυτο, Ποριά, Σλήμνιτσα, Στενά, Τοιχιό, Τσάκονη, Φωτεινή
24 - Αγίου Κοσμά Αιτωλού: Γέρμας, Ιεροπηγή, Καστοριά
29 - Αποτομή Τίμιας Κεφαλής Ιωάννου Προδρόμου: Βοτάνι
31 - Τιμίας Ζώνης Θεοτόκου: Ι.Μ. Παναγίας Φενρωμένης Αγίας Κυριακής
Σεπτέμβριος
αρχές Σεπτεμβρίου - Αμμουδάρα, Ζούζουλη, Κρανιώνας, Μηλίτσα, Πολυκάρπη
8 - Γενέθλιο Θεοτόκου: Ι.Μ. Παναγίας Κλεισούρας, Καλοχώρι, Κομνηνάδες, Τοιχιό, Χιλιόδεντρο
20 - Αγίου Ευσταθίου: Μελάς
14 - Ύψωση Τιμίου Σταυρού: Κορομηλιά
Οκτώβριος 
20 - Αγία Ματρώνα: Μονόπυλο, Πολυάνεμος
26 - Αγίου Δημητρίου: Άνω Λιθιά, Ασπροκκλησιά, Αυγή, Καλή Βρύση, Κάτω Περιβόλι, Κλεισούρα, Κρανιώνας, Κωσταράζι, Μαυρόκαμπος, Μεσοποταμία, Μηλίτσα, Πτελέα
Νοέμβριος
8 - Ταξιαρχών: Ι.Μ. Ταξιαρχών Τσούκας, Άνω Νεστόριο 
9 - Αγίου Νεκταρίου: Άργος Ορεστικό, Βογασικό
11 - Αγίου Μηνά: Καστοριά, Μηλίτσα, Φωτεινή
12 - Αγίου Μάρκου εκ Κλεισούρας: Κλεισούρα
21 - Εισόδια Θεοτόκου: Βασιλειάδα
Δεκέμβριος
4 - Αγίας Βαρβάρας: Μαυροχώρι, Πολυκάρπη
6 - Αγίου Νικολάου: Άγιος Νικόλαος, Αμμουδάρα, Βογατσικό, Βυσσινιά, Γάβρος, Δενδροχώρι, Δισπηλιό, Ι.Μ. Αγ. Νικολάου Κορομηλιάς, Ι.Μ. Αγ. Νικολάου Τσιριλόβου, Καλοχώρι, Καστοριά, Κλεισούρα, Κολοκυνθού, Κρεπενή, Λάγκα, Λιβαδοτόπι, Μακροχώρι, Πετροπουλάκι, Πολυκέρασος, Σιδηροχώρι, Υψηλό, Χάλαρα, Χιονάτο
12 - Αγίου Σπυρίδωνος: Αμπελοχώρι
18 - Αγίου Μόδεστου: Γάβρος
23 - Οσίου Ναούμ: Κεφαλάρι



Εκδηλώσεις μνήμης

Εορτασμός μάχης Καστανόφυτου (Οσνίτσανης) (7 Μαΐου)
           Η μάχη του Καστανόφυτου (Οσνίτσανης) έγινε στις 7 Μαΐου 1906 μεταξύ των ελληνικών, των οθωμανικών και των σωμάτων βουγαριζόντων εξαρχικών στα πλαίσια του Μακεδονικού Αγώνα. Στη μάχη σκοτώθηκαν μεταξύ άλλων ο επικεφαλής Ανθυπολοχαγός Αντώνιος Βλαχάκης (καπετάν Λίτσας και ο υπαρχηγός Λεωνίδας Πετροπουλάκης. Συνήθως στα τέλη Μαΐου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις για την επέτειο της μάχης του Καστανόφυτου στο ομώνυμο χωριό, που περιλαμβάνουν δοξολογία, δέηση και κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα του Ανθυπολοχαγού Αντώνιου Βλαχάκη, ιστορική ομιλία και δεξίωση.

Εκδηλώσεις μνήμης για τους πεσόντες του Δημοκρατικού Στρατού (15 Ιουλίου)
Κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο, την 15η Ιουλίου 1947 έλαβε χώρα μια σφοδρή μάχη του Εθνικού με τον Δημοκρατικό Στρατό στο ύψωμα Πύργος Κοτύλης. Η μάχη αυτή έληξε με νίκη του Εθνικού Στρατού και τη θυσία τριών ανταρτών του ΔΣΕ που αυτοκτόνησαν στον θεόρατο γκρεμνό στη θέση Χάρος Κοτύλης για να μη πιαστούν αιχμάλωτοι. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας έχει ανεγείρει μνημείο στο σημείο, όπου κάθε χρόνο τιμά τους πεσόντες του Δημοκρατικού Στρατού με ομιλίες και λαϊκό γλέντι.

Εκδηλώσεις μνήμης για τους πεσόντες του Εθνικού Στρατού (τέλη Αυγούστου)
Στα τέλη Αυγούστου διοργανώνονται κάθε έτος εκδηλώσεις από την ένωση Απόστρατων Αξιωματικών Στρατού για την μνήμη των πεσόντων του Εθνικού Στρατού κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο. Παράλληλα, εορτάζεται και η λήξη του πολέμου, που έγινε στα τέλη Αυγούστου 1949. Οι εκδηλώσεις γίνονται στο επιβλητικό μνημείο κοντά στην κορυφή του Βιτσίου. 

Εορτασμός Μακεδονικού Αγώνα (13 Οκτωβρίου)
Την 13η Οκτωβρίου 1904 σκοτώθηκε από τουρκικά πυρά ο Ανθυπολοχαγός Παύλος Μελάς στο χωριό Στάτιστα των Κορεστίων. Η ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί ως ημέρα μνήμης του Μακεδονικού Αγώνα και πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στο χωριό Κάτω Μελάς, που περιλαμβάνουν δοξολογία, επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα του Παύλου Μελά, ομιλίες, πολιτιστικές εκδηλώσεις, περιήγηση στο σπίτι που φονεύθηκε και κεράσματα.


Εκδηλώσεις μνήμης για τον Υποσμηναγό Ευάγγελο Γιάνναρη (30 Οκτωβρίου)
Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στο χωριό Βασιλειάδα προς τιμήν του πρώτου πεσόντα Έλληνα αεροπόρου του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, του Υποσμηναγού Ευάγγελου Γιάνναρη, που κατέπεσε με το αεροπλάνο του στο ύψωμα Προφήτης Ηλίας Βασιλειάδας την 30η Οκτωβρίου 1940. Μετά την καθιερωμένη δοξολογία στον επιβλητικό  ναό των Εισοδίων Θεοτόκου, τελείται δέηση, κατατίθενται στέφανα, γίνεται ομιλία και δεξίωση στο άγαλμα του πεσόντα ήρωα. Τα τελευταία χρόνια έχει τοποθετηθεί στην πλατεία και δίπλα στο άγαλμα ένα πραγματικό αεροπλάνο - έκθεμα της Πολεμικής Αεροπορίας.

Εκδηλώσεις μνήμης για τον Υπολοχαγό Αλέξανδρο Διάκο (1 Νοεμβρίου)
Την 1η Νοεμβρίου 1940 σκοτώθηκε σε μάχη στο ύψωμα Τσούκα της Ζούζουλης ο Δωδεκανήσιος Υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος, ο πρώτος πεσόντας αξιωματικός του Εληνοϊταλικού Πολέμου. Κάθε χρόνο τελούνται εκδηλώσεις μνήμης στον οικισμό Ζούζουλη προς τιμήν του.

Εορτασμός απελευθέρωσης Καστοριάς και Άργους Ορεστικού (11 Νοεμβρίου)
Την 11η Νοεμβρίου 1912 απελευθερώθηκε η περιοχή της Καστοριάς από απόσπασμα του Ελληνικού Ιππικού υπό τον Επίλαρχο Ιωάννη Άρτη. Στην επέτειο της εορτής αυτής τελείται πανηγυρική δοξολογία και λιτανεία στο ναό του Αγίου Μηνά, του πολιούχου της πόλης, και κατόπιν μεγάλη μαθητική και στρατιωτική παρέλαση στην οδό Μεγ. Αλεξάνδρου (Νότια Παραλία). Από το 2016 πραγματοποιούνται εκδηλώσεις και παρέλαση και στο Άργος Ορεστικό, που απελευθερώθηκε την ίδια ημέρα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο δεν θα δημοσιεύονται

Back to Top